logotype

FAQ Hoe oud moet je zijn om naakt te mogen poseren

Zonder toestemming van ouders/voogd/verzorgers is dat onder voorwaarden 16 jaar. Mijn persoonlijke mening, en die van veel andere fotografen, is dat je als model het beste kan wachten tot je minimaal 18 jaar bent. In dit artikel zal echter niet gesproken worden of het wel of niet verstandig is om op jonge leeftijd naakt te poseren maar slechts juridisch antwoord geven op de vraag (Nederlandse wetgeving).

Allereerst mag je natuurlijk altijd en op iedere leeftijd zonder enige beperking alle soorten naaktfoto's van jezelf maken; daarvoor is wettelijk niets vastgelegd (bijvoorbeeld in een spiegel fotograferen of met een zelfontspanner dus zonder dat er een ander aan te pas komt die op het knopje moet drukken).

Als anderen naaktfoto's van je maken geldt het volgende (veel ouders zullen overigens niet blij zijn met het antwoord):
De minimale leeftijd om zonder toestemming van ouders/voogd/verzorgers vrije sex te hebben is namelijk vastgesteld op 16 jaar (Wetboek van Strafrecht artikel 245) en onder vrije sex hoort dus eigenlijk ook volledig naakt te mogen poseren. Er zijn wel hele belangrijke aandachtspunten die wettelijk ook zijn vastgelegd:

  • er moet altijd sprake zijn van vrije wil van het model
  • de naaktfoto's van de 16 of 17 jarige mogen niet genomen worden in 'een daarvoor bestemde (openbare) gelegenheid' (Wetboek van Strafrecht artikel 248c)
  • er mag geen enkele vergoeding tegenover staan; de fotograaf/fotografe mag jou als model dus niet betalen met geld of goederen zoals bijvoorbeeld het geven van een Ipod of GSM (Wetboek van Strafrecht artikel 248a en 248b) omdat het anders een vorm van prostitutie zou zijn en dat is onder de 18 jaar verboden; je mag dus best als 16 jarige uit vrije wil naakt poseren maar je mag je er dus niet voor laten betalen.
  • je mag volgens de wet geen 'seksuele gedraging' op de foto laten zien, met andere woorden: ondanks het naakt moet het min of meer een gewone nette foto zijn zonder dat je ergens seksueel mee bezig bent. Dit is met name belangrijk voor de fotograaf/fotografe want als hij/zij één of meer foto's van personen jonger dan 18 jaar in bezit heeft waarop een 'seksuele gedraging' te zien is wordt dat beschouwd als kinderporno (Wetboek van Strafrecht artikel 240b). Met 'seksuele gedraging' worden o.a. bedoeld: onnatuurlijke pose, een seksueel getinte houding, nadruk op de geslachtsdelen, speciale voorwerpen, een bijzondere omgeving, etc. Het moet dus een 'nette' naaktfoto zijn.

Bovendien is er nog een belangrijk aspect: je mag als 16-jarige wettelijk gezien dus wèl zonder toestemming van ouders/voogd/verzorgers volledige naaktfoto's van jezelf mag laten maken maar deze naaktfoto's mogen vervolgens helemaal nergens door de fotogra(a)f(e) gepubliceerd worden (ook niet in zijn/haar portfolio). Daar is namelijk juist weer wèl toestemming van de ouders/voogd/verzorgers voor nodig vanwege het portretrecht. Jij bent dus eigenlijk de enige die de foto's mag zien want voor de rest mag niemand iets met de van jou genomen naaktfoto's doen.

In praktijk zal je overigens merken dat veel fotografen in de meeste gevallen pas vanaf 18 jaar instemmen met een volledige naaktshoot.

Hieronder nog iets meer uitleg met voorbeelden:

Foto's van naakte mensen worden in allerlei omstandigheden gemaakt. Uiteraard is er wettelijk het een en ander geregeld maar daarnaast is ook altijd belangrijk bij de beoordeling of het wel of niet mag:

  • In welke omstandigheden worden foto's gemaakt?
  • Wie is de fotograaf? (met andere woorden: welke relatie is er tot het model?)
  • Hoe groot is het leeftijdsverschil tussen fotograaf en fotomodel?
  • Bij wie ligt het initiatief of op wiens verzoek worden de foto's genomen?

Kinderen tot een leeftijd van 12 jaar zijn door de wet altijd beschermd: alles is verboden. Tussen 12 jaar en 16 jaar is veel nog strafbaar maar er zijn uitzonderingen. Zoals vermeld zijn bij naaktfotografie de bovengenoemde vier punten echter ook altijd van belang in het beoordelen of het wel of niet strafbaar is.
Vanaf de 16 jarige leeftijd is op seksueel gebied eigenlijk niets verboden (en hoeven ouders/voogd/verzorgers dus ook geen toestemming te geven) zolang het maar nadrukkelijk op vrijwillige basis is. Dit is overigens niet alleen van toepassing op naaktfotografie maar ook op andere intieme zaken zoals bijvoorbeeld het laten zetten van een piercing. Tot 16 jaar heb je nog toestemming van ouders/voogd/verzorgers nodig maar vanaf 16 jaar heb je geen toestemming meer nodig voor bijvoorbeeld het laten zetten van een tepelpiercing (intiempiercings worden overigens wel pas gezet bij 18+).
Bij model staan voor naaktfoto's op 16 jarige leeftijd gaat hetzelfde op zolang het voor het model maar een vrijwillige keuze is.
Vanaf 18 jaar is er wettelijk niets meer geregeld dus dan is het zonder meer sowieso geen enkel probleem: vanaf 18 jaar is er wettelijk qua leeftijd dus geen enkele bescherming meer.

Voorbeelden naaktfotografie:

Voorbeeld 1/ Ondanks een wettelijk bescherming van kinderen onder de 12 jaar is een kersverse trotse ouder die zijn pasgeboren baby fotografeert in een badje natuurlijk niet strafbaar. De omstandigheden zijn dus van belang.
 
Voorbeeld 2/ Een vader die in de privésfeer op het naaktstrand waar het hele gezin iedere vakantie naar toe gaat wat algemene familiekiekjes maakt van zijn naakte gezinsleden waaronder een 14 jarige naakte dochter is ook niet strafbaar.
Het is anders als een 14 jarige dochter op haar slaapkamer naakt voor haar vader moet poseren voor een hele serie naaktfoto's want dan wordt waarschijnlijk toch wel een grens overschreden; dat is immers geen normale situatie.

Voorbeeld 3/ Als een meisje van 15 jaar door haar vriendje van 16 jaar naakt wordt gefotografeerd is dat niet verboden. Ze is nog geen 16 maar het leeftijdsverschil is dermate klein dat het wettelijk gezien geen problemen geeft (ook al zijn de ouders/voogd/verzorgers er waarschijnlijk niet blij mee). Leeftijdsgenoten mogen op die leeftijden experimenteren maar als het model 15 jaar en de fotograaf 30 jaar zou zijn is dat weer wel strafbaar; dit leeftijdsverschil is niet normaal.

Voorbeeld 4/ Een 16 jarige is zoals gezegd seksueel vrij om te doen wat hij of zij wil, zelfs zonder toestemming van ouders/voogd/verzorgers, zolang het maar vrijwillig is. Dus als de 16 jarige zelf een fotograaf/fotografe opzoekt voor het maken van naaktfoto's van hem of haar is dat niet strafbaar. De naaktfoto's van een 16 jarige mogen overigens zoals hierboven reeds vermeld zonder toestemming van ouders/voogd/verzorgers weer niet worden gepubliceerd (in verband met het zogenaamde portretrecht).

Voorbeeld 5/ Een fotograaf ziet op een modellenpagina zoals Modellenspot.nl of Modellenplein.nl een advertentie staan waarbij een 17 jarige zich aanbiedt voor naaktfoto's tegen betaling. Ondanks dat het overduidelijk de vrije wil van het model is mag de fotograaf hier niet op ingaan omdat het een betalen van 16 en 17 jarigen voor het verrichten van seksuele handelingen (dus ook poseren) bij wet verboden is.

Voorbeeld 6/ Een 30 jarige fotograaf/fotografe die zelf een 16 jarig model benadert met het verzoek naakt te poseren begeeft zich op glad ijs omdat de 'vrije wil' van het model onder druk zou komen te staan o.a. door het leeftijdsverschil. Ook als deze fotograaf/fotografe een familielid, lera(a)r(es) of train(st)er van de sportvereniging zou zijn, zou het toch strafbaar kunnen zijn omdat er sprake zou kunnen zijn van een zogenaamde machtsverhouding.
De 'vrije wil' van het model is dus heel erg belangrijk bij de beoordeling of het strafbaar is of niet en moet onomstotelijk vaststaan.

Eigenlijk komt het erop neer dat er juridisch nogal wat haken en ogen voor fotografen aan zitten om 16 en 17 jarigen naakt te fotograferen. Veel fotografen hanteren daarom voor hunzelf de minimale leeftijd van 18 jaar. Mocht je dus 16 of 17 jaar zijn en willen experimenteren met naaktfotografie dan is het dus wettelijk geen probleem maar je hebt kans dat de fotograaf uiteindelijk toch afhaakt.

Adviezen
Ondanks dat naaktfotografie vanaf 16 jaar onder voorwaarden is toegestaan is mijn advies om gewoon te wachten tot je minimaal 18 bent. Als je uiteindelijk nu toch zelf als 16 of 17 jarige naakt wil poseren denk dan heel erg goed na over de mogelijke consequenties.
Vraag het bij voorkeur aan je eigen partner (vriend of vriendin) of deze een paar leuke foto's van je maakt met jouw eigen camera zodat de foto's niet in verkeerde handen kunnen vallen. Degene die nu nog jouw partner is hoeft dat volgende maand niet meer te zijn en dan ben je de controle over je eigen foto's kwijt.
Stuur ook nooit per mail naaktfoto's naar iemand toe en zet ze al helemaal nooit op internet.
Bewaar de foto's alleen maar thuis op de computer en zet ze ook niet op je mobiele telefoon of op een USB stick die zou kunnen zoekraken.
Mocht een vreemde fotograaf/fotografe jou benaderen om naakt te poseren kan je dat als 16 of 17 jarige het beste niet doen; laat je niet via MSN of iets dergelijks verleiden door mooie praatjes en kleed je ook nooit uit voor de webcam. Poseer ook nooit voor bekenden die een zekere machtspositie over je hebben zoals een leraar of trainer.

Bronnen:

  • Vraag het de Politie <link>
  • Wetboek Online: Wetboek van Strafrecht artikel 240b <link>
  • Wetboek Online: Wetboek van Strafrecht artikel 245 <link>
  • Wetboek Online: Wetboek van Strafrecht artikel 248c <link>
  • Wetboek Online: Wetboek van Strafrecht artikel 248a <link>
  • Wetboek Online: Wetboek van Strafrecht artikel 248b <link>
  • Artikel De Stentor <link>